FatimaZohra Bouchareb
Ik ben als psychologe altijd op zoek naar wat werkt en wat niet werkt. Zo hebben veel mensen die ik spreek het idee dat ze met therapie helemaal van de pijn kunnen afkomen. Maar dat is niet wat er gebeurt. Therapie houdt in dat je gaat kijken naar hoe je met je emoties omgaat en hoe de relatie is met de mensen die je dagelijks om je heen hebt. FatimaZohra Bouchareb, die ik ken van haar eigen praktijk MonFaraz, gaat nog een stapje verder. Zij wil een plek zijn waar je leert je rust terug te vinden. Ik sprak met haar over hoe ze dat probeert te bereiken.
“De meeste mensen hebben op latere leeftijd een midlife crisis, ik had dat al veel eerder in mijn leven”, vertelt Bouchareb. “Ik was chemisch analiste en voelde met de dag minder voldoening in mijn werk. Ergens van binnen was er een impuls die steeds maar bleef terugkomen. Ik besloot daarom een inspiratieweek te volgen. Op woensdag was het ‘stiltedag’ en kreeg ik een vuilniszak met brood en water mee en moest ik vier uur aan een stuk door lopen. Onderweg kreeg ik op bepaalde plekken een vraag voorgelegd.”
“De inzichten die ik kreeg, gaven me duidelijkheid: ‘Oké’, dacht ik, ‘nu weet ik wat ik wil, ik wil heel graag mensen vooruit helpen, maar ook het positieve in mensen ophalen.’ Ik besloot me in te schrijven voor de opleiding Psychologie. Daarin hoopte ik ook iets te kunnen doen met de kracht van Allah die ik elke dag heel sterk voel. Vlak voordat de opleiding zou starten stond ik bij de snackbar een broodje te bestellen en dacht opeens: ‘Nee, dit is niet de studie voor mij, ik voel het niet’. Het overviel me dat ik dacht: ‘Als ik dan vier jaar gestudeerd heb, ben ik een basispsycholoog en dan kan ik nog niet voor mezelf beginnen.’”
Leren dat pijn en verdriet er mag zijn
Het werd Bouchareb duidelijk wat haar drive was: “Ik wilde wel echt iets voor mezelf beginnen. Ik las op internet over de opleiding Integratieve Psychotherapie en hoefde niet lang na te denken. Dat wil ik ook! Ik schreef me meteen in en drie dagen later begon de studie al.” Ze liet er geen gras over groeien en begon gelijk na haar studie met een eigen praktijk. “Ik wilde een naam waarin het begrip ‘verlossing’ voorkomt. De keuze viel op MonFaraz, het klinkt Arabisch maar toch ook Westers. Het heeft een betekenis die bij mijn missie past: een plek waar je komt en met de hulp van Allah je pijn en verdriet probeert kwijt te raken.”
Ik vraag haar wat ze precies bedoelt met ‘kwijt raken’. Ze licht toe: “Helemaal kwijtraken zul je het niet, het gaat om ‘gereedschap’ dat je krijgt om je weg weer te vinden. Wat je kwijtraakt is het idee dat pijn en verdriet er niet mag zijn. Daar ligt de essentie. Ga je na een therapieproces helemaal van je pijn afkomen? Nee. Is dit nodig? Ook niet, en dat is wat je steeds meer gaat ontdekken in het leven. Het komt er meestal op neer dat er angst is over angst of verdriet over verdriet.”
De vraag is: waar komt je basisgedrag vandaan?
Bouchareb heeft nu drie jaar ervaring opgedaan in haar eigen praktijk. “Ik ben zelf ook erg veranderd. Ik heb geleerd om eerst heel goed te luisteren naar iemands verhaal. Stel vragen zoals: Hoe komt iemand binnen? Hoe is de thuissituatie? Wat is het basisgedrag? Wat deed degene die ik voor me heb om liefde te krijgen van zijn of haar ouders? Welke overtuigingen werden daarbij gevormd?”
Ze geeft me het volgende voorbeeld: “Mensen met burn-out klachten blijven vaak maar doorgaan. Dit wordt gevoed door hun gedachten: ‘Ik moet net als vroeger dingen blijven regelen, want dan blijf ik gezien worden.’ Het zit vaak in hele basale dingen waardoor mensen vastlopen in hun basisgedrag. Ik kijk naar welke overtuigingen bij dat basisgedrag horen. Daarom is therapie altijd maatwerk. Want ieder verhaal heeft zijn eigen unieke combinatie: wat is het basisgedrag, welke overtuigingen horen daarbij en welke interventies zijn er nodig?”
Bouchareb: “Het stroomt bij mij als ik het bij mensen zie stromen.”
Bouchareb richt zich bewust vooral op vrouwen. “De begeleiding van mannen vind ik leuk, maar er is iets… de kwetsbaarheid van een vrouw raakt mij meer en de mooie innerlijke krachten”. Ik kan me daar wel iets bij voorstellen. Haar stem klinkt zacht en warm, ze is gekleed in naturelle tinten en ziet er heel verzorgd uit. Maar ze heeft ook een stralende blik in haar ogen, waaruit levenslust en durf spreekt. Ze zegt: “Het stroomt bij mij als ik het bij mensen zie stromen. En bij de begeleiding van mannen komt er grappig genoeg een heel andere kant van mezelf naar boven.”
Therapie op maat
Veel mensen komen naar haar toe met belangrijke levensvragen. Mag ik er wel zijn? Ben ik wel goed genoeg? Word ik wel gezien? Bouchareb zegt daarover: “Het mooie is dat ik vanuit de integratieve psychotherapie kan werken met verschillende methodieken. Ik maak altijd een therapie op maat, die past bij die persoon. Soms acteer ik provocerend, soms heel laag, het hangt er echt vanaf wie ik voor me heb zitten.”
Haar kracht zit vooral in het kunnen afstemmen: “Ik kijk nergens van op en durf in andermans schoenen te staan. Ik gebruik mijn intuïtie om aan te kunnen voelen wat iemand mogelijk nodig zou kunnen hebben en probeer dit dan open te breken. Het allermooiste wat ik tot nu toe bereikt heb, is de reactie van een sceptische Nederlandse man. Hij vond dat ik maar moest bewijzen dat ik hem kon helpen. De rollen waren eigenlijk omgedraaid. Ik moest als therapeut heel bewust blijven en niet in de tegenoverdracht schieten.” Dat lukte Bouchareb en zo kon ze door zijn façade heen breken. “Al tijdens de eerste sessie brak hij uit in tranen en hebben we fantastisch mooi samen kunnen werken. Tijdens de achtste sessie, kon hij zeggen dat hij hier al ruim drie jaar naar op zoek was.”
Het leven is net een bokswedstrijd
“Ik wil de mensen vooral leren om anders te leren denken.” Bouchareb heeft in haar praktijk ervaren dat dat ook altijd lukt: “Mensen zien dat hun leven goed loopt, maar dat hoe ze het al die tijd gedaan hebben niet meer passend is. Ik laat mensen weer trots op zichzelf zijn. Stimuleer gedachtes als: ‘Ondanks alles sta ik er nog wel en ik heb dat toch bereikt. Ik heb dat geïncasseerd en me toch staande gehouden.’ Dat incasseren vergelijk ik met een bokswedstrijd. Je kunt nooit een Rico Verhoeven worden als je niet continu traint!”
“Ieder mens heeft een energiereservoir en een reserve-energiereservoir” benadrukt Bouchareb. “Bij burn-out klachten zie je vaak dat die beide leeg zijn. Hierbij is het vooral belangrijk om te werken aan het herstel door energie gevende dingen te gaan doen zoals wandelen, zwemmen en fietsen. Maar echte ontspanning komt pas op het moment dat je in evenwicht bent. Dit kun je doen door je dagelijkse leven te bekijken en in beeld te krijgen wanneer je je pieken en dalen hebt. Zelfzorg is hierin enorm belangrijk.”
Uit de trance van je pijn komen
“In de opleiding kregen we ook een introductie in de hypnotherapie. Eerst dacht ik ‘dat past helemaal niet bij mij’, want ik kende het alleen uit tv-shows. Maar gaandeweg leerde ik dat Allah ons heeft geschapen met een onbewuste. En dat dit een geweldig mooie kracht is als je juist religie daarop loslaat.”
Bouchareb: “Met hypnotherapie haal je mensen juist uit hun trance, uit het pijnpatroon waar ze in vastzitten.”
En het gaat volgens Bouchareb nog veel verder. “Als iemand in een pijnpatroon vastzit of iets vervelends meemaakt dan is iemand eigenlijk al in trance. Iemand wordt al overgenomen door de klachten. De persoon zit zo in zijn beleving dat hij niets anders meer ziet dan de pijn. Hypnotherapie is niets anders dan iemand uit trance halen. Niet iemand in trance brengen, maar iemand uit trance halen.”
Tot haar grote vreugde blijken de meeste mensen in haar praktijk open te staan voor hypnotherapie. “Mensen willen het wel ondergaan. De meesten gaan na een eerste sessie huilen, sommige vinden het heftig en fijn tegelijkertijd, maar het merendeel vindt het een hele bijzondere ervaring. Ik schrijf voor de hypnotherapie mijn eigen scripts. En gebruik hierbij steeds vaker de kracht van Allah. Ik begin altijd met een dua (smeekbede) voor de cliënt. En als de cliënt in een nare beleving komt tijdens de hypnotherapie dan zeg ik: ‘Verbind je met de kracht van Allah nu je hier zit.’ En dat lukt dan vaak ook omdat ze zo ontspannen zijn.”
Emotionele conditie opbouwen
Ze vertelt me dat ze ook voor elke therapie start salaat al istiqarah (Gebed waarbij je Allah vraagt om je te leiden naar een juiste keuze) bid. “In mijn therapieproces staat Allah op nummer één en ik ben altijd op zoek naar Zijn leiding. Soms sta ik midden in de nacht op als een bepaalde therapie niet werkt en bid dan tot Allah: ‘U bent de Alwetende. Ik merk dat ik nog niet iets heb gevonden om deze persoon van dienst te kunnen zijn. Help mij om deze persoon verder te helpen”.
“Een therapieproces zal jouw pijn niet weghalen”, herhaalt Bouchareb nog maar eens. “Maar het leert je wel hoe je jezelf kunt klaarmaken om de klappen in het leven beter op te kunnen vangen. Om je emotionele conditie te trainen is het nodig om je bewust te zijn dat je elke dag een glas energie hebt. Soms heb je dagen dat je eigenlijk al met een achterstand op staat omdat je misschien slecht hebt geslapen. Dat geeft niet. Wees mild en pas je dag er op aan. Misschien moet je wat van je agenda af halen. Het is vooral schuiven met dingen en mild zijn naar jezelf. Wees je bewust van hoe je je leven indeelt. Veel mensen weten niet eens van welke dingen ze ontspannen raken!”
De kracht van Allah
Volgens Bouchareb zijn sommige situaties moeilijker te dragen als je Allah niet hebt. Dat merkt ze aan de moslims die bij haar komen. “Het is goed om terug te kunnen vallen op een hogere macht. Op een kracht waarvan je altijd voelt dat die met jou is. Bij moslims is het voor mij makkelijker om hun hoop te activeren. Bijvoorbeeld door middel van het geven van dua (smeekbede; zie ook de website duakracht.nl)”
Ze ziet hoe goed de hypnotherapie werkt en hoe belangrijk het is dat er ook moslim-behandelaars zijn. Zeker vanwege de totaal andere woorden die zij voor de behandeling kiest. “Het is heel intensief. Je gaat door het verstand en alle lagen daaronder terug naar de essentie van Allah.”
Let op! Qantara ontvangt regelmatig berichten van mensen die op zoek zijn naar een psycholoog en die bijvoorbeeld op dit artikel reageren. Qantara interviewt wel eens een psycholoog en soms schrijft een psycholoog als gastschrijver een artikel, maar wij hebben geen psychologen in dienst. Wij hebben zelfs niemand in dienst. Qantara is een collectief van schrijvers met elk zijn eigen achtergrond. Tot slot: als u op een artikel reageert, betekent dit eigenlijk dat uw persoonlijke vraag online kan komen te staan. Wij waken erover dat dit niet gebeurt. Heeft u een vraag aan ons, stuur ons dan een mail via info@qantara.nl.
