Helaas kunnen we dit jaar, vanwege de coronacrisis, de reis naar de Ka’aba niet maken. Maar wees niet bedroefd, want via de zonnebloemen die in dit seizoen weer vol in bloei staan, is het mogelijk om de Ka’aba toch dicht bij ons te halen. Althans als je er zo naar wilt kijken….
De zonnebloem is mijn favoriete bloem, met die bloem voel ik me enorm verbonden. Het is een hele mysterieuze bloem: een bloem met een hart, een verhaal en een boodschap. Een bloem met een ontwikkeling die lijkt op de ontwikkeling van de moslim. De Ka’aba is het hart van de islam: vijf keer per dag richten wij moslims ons naar de Ka’aba – het huis van God – om onze salaat te bidden. De zonnebloem en de Ka’aba hebben ook een relatie met elkaar. Hoe? Dat wil ik graag met jullie delen.
De zonnebloem en de mens
In de streek waar ik woon – het Noord-Midden van Turkije – worden heel veel zonnebloemen verbouwd. Prachtige uitgestrekte zonnebloemvelden. Als Van Gogh nog had geleefd, had hij hier zijn hart kunnen ophalen. Zonnebloemen in alle fasen van haar korte bestaan. Vergelijkbaar met de fasen in ons leven als mens en als moslim.
De ontwikkeling van een zonnebloem loopt parallel aan die van onze eigen ontwikkeling als mens. De kleine zonnebloempit ontkiemt in de aarde en ontwikkelt zich tot een grote, krachtige en prachtige plant met een schitterende bloem. Ook wij beginnen als iets heel kleins in de schoot van onze moeders en groeien uit tot iets groots.
In het midden van de grote ronde en gele zonnebloem, bevindt zich een bruin-zwarte cirkel; het hart van de bloem. Het geheel is omgeven door een krans van gele bladeren. Overeenkomstig haar naam, is de zonnebloem gek op de zon. De bloem draait en danst driftig mee met de opwaartse en neergaande beweging van de zon: rechtop, trots en uitdagend.
Een veld van rijpe, neerhangende zonnebloemen, lijkt op een grote groep voorovergebogen gelovigen in gebed
Zo vergaat onze tijd van jeugdige overmoed ook, daar waar beweging is, waar iets te doen valt, daar richten we ons op en daar wil ons ego, onze nafs, naar toe. Deze meebewegende periode in ons leven komt langzamerhand tot een einde, bij de één eerder dan de ander. En we komen tot inzicht dat er meer onder de zon is dan dit, op het aardse gerichte, leven.
Dit geldt ook voor onze zonnebloem. Je ziet dat de bloem verkleurt, zwaarder wordt en voorover gaat hangen en minder beweegt. De kleine bloemetjes in de grote bloem transformeren zich tot vele – in wonderbaarlijke rijen gerangschikte – zonnebloempitten.
Als in roekoe voorovergebogen
Ook ons lichaam wordt zwaarder en langzamer, en ook wij gaan meer voorovergebogen lopen, gebukt onder de verantwoordelijkheden van een carrière, een gezin, een huis, etc. Als we daadwerkelijk kiezen voor en leven naar ons islamitische geloof, dan buigen we ons ook naar voren in ons gebed. De roekoe houding in ons gebed komt absoluut overeen met de voorovergebogen rijpe zonnebloem.
Een veld van rijpe, neerhangende zonnebloemen, lijkt op een grote groep voorovergebogen gelovigen in gebed. Vele zaadetende vogeltjes vliegen af en aan om wat zonnebloemzaadjes weg te snaaien en zich te voeden met de noodzakelijke vetten en proteïnen. Als wij gerijpte, volwassen en wijze moslims zijn geworden, dan kunnen jongeren – als ze dat willen en zoeken – een graantje meepikken van onze levenservaring en opgedane wijsheden.
De zonnebloem en haar opbrengst
Dan breekt het onvermijdelijke moment aan dat de zonnebloemen worden gemaaid en de zonnebloempitten worden verkocht als consumptie. Zonnebloemolie wordt heel veel gebruikt in de Turkse keuken.
Bovendien is het hier in Turkije een genot om met elkaar op een bankje in een park te zitten met een zakje zonnebloempitten, die al kletsend en babbelend wordt verorberd. De schilletjes worden achteloos op de grond uitgespuugd en onder de bankjes is het een chaos van achtergelaten schilletjes. Tot mijn grote ergernis…
Onvermijdelijk is het feit dat ook wij op een dag worden gemaaid of gesnoeid en verdwijnen wij van het wereldtoneel. Maar als we goed hebben geleefd, kunnen we – net zoals de opbrengst van de zonnebloem – iets achterlaten waar de achterblijvers en onze eigen zielen iets aan hebben.
Profeet Mohammed ﷺ heeft gezegd: “Van de goede werken en goede daden van een gelovige zal onder andere het doorgeven van kennis hem veel zegeningen schenken. Als die kennis – tijdens zijn leven, maar ook na zijn dood – ook nog in praktijk wordt gebracht, dan zal hij daarvoor dezelfde beloningen ontvangen als degene die de achtergelaten kennis toepast.” (Ibn Majah en Al Baihaqi)
De zonnebloem, de moslim en de Ka’aba
Iedere moslim is verplicht eens in zijn of haar leven, de Grote Bedevaart, de Hadj, naar Mekka te verrichten, althans als men beschikt over voldoende financiën. De bedevaartgangers lopen onder andere zeven keer om de Ka’aba heen en verrichten hun gebeden rondom het huis van God. Het om de Ka’aba heen lopen lijkt op de cyclus van de zon, maan en sterren in het universum. Als de moslims gaan bidden, staan, buigen en knielen ze in een cirkel om de Ka’aba heen.
Dat beeld van de buigende en knielende moslims rondom het zwarte huis van Allah, het hart van de islam, lijkt op de structuur van de gerijpte zonnebloem, met haar in een cirkel gerangschikte zonnebloempitten.
Toen ik die vergelijking voor het eerst zag, trof het me enorm. Ik wist niet wat ik zag en kon mijn ogen niet geloven. Iedereen die zonnebloemen ziet, in de vaas in je woonkamer, of op het land en deze vergelijkt met een – van bovenaf genomen – foto van de biddende moslims rondom de Ka’aba, raad ik aan om hier eens over na te denken.
De zonnebloem is voor mij een wonderbloem. Ik heb mijn familie al laten weten dat als mijn afscheid van dit aardse leven heeft plaatsgevonden, ik het fijn zou vinden als er zonnebloempitten rondom mijn graf worden gezaaid. Zo kan haar mooie levenscyclus zich vlakbij mijn ziel herhalen.
