“Wij hebben onszelf opgeofferd, zodat onze kinderen niet mee hoeven maken wat wij hebben meegemaakt.” “Wij hebben gestreden zodat onze kinderen het beter krijgen dan wij.” “Onze kinderen verdienen het allerbeste!”
Hoe vaak horen we niet deze verhalen? Al die herinneringen aan tegenslagen en successen. Lege portemonnees, slapeloze nachten, dichtslaande deuren, ontslagen, verslagen, verliezen, faillissementen, ziekten, dood en meer. Dit zit in ons geheugen gebeiteld. Soms zijn de wonden vers en ervaren we daar zelfs de geuren en kleuren van angst bij, ook al is het van lang geleden. Zoals het verlies van een ouder, of beide ouders, of van een kind. Of zoals we kunnen zien in Gaza: hele families, hele generaties zijn weggevaagd.
Wij leven in Nederland, waar we het goed en redelijk hebben. Wij kunnen onszelf en onze situatie niet vergelijken met die in Palestina, Jemen, Sudan of Libanon, maar ook wij voelen pijn. We hebben allemaal wel ergens voor gestreden en pijn geleden. En zelfs nu lijden, strijden, verwerken, verliezen en winnen we.
En omdat we die pijn kennen, deden we wellicht een belofte aan onszelf: mijn kind zal dit nooit hoeven voelen.
Dus gaven we ze alles.
Overbeschermend opvoeden
We gaven ze niet alleen spullen, maar ook tijd die we soms niet hadden ten koste van onze eigen tijd. Gezondheid die we opofferden; grenzen die we overschreden. We stonden als ouders langs de lijn om onze kinderen aan te moedigen, maar we trokken geen lijn voor onszelf. In 30 jaar hebben we geen tijd voor onszelf gemaakt om te sporten. Dubbele diensten draaiden we. Voor bazen die ons overvroegen. In banen die ons zowel mentaal als wel fysiek uitputten. En we bleven hangen in toxische relaties omdat we dan toch wat meer financiële armslag hadden om aan de wensen van onze kinderen te voldoen. En al die tijd zwegen we over onze eigen behoeften, plannen, dromen. Alles deden we voor het welzijn van onze kinderen. We gunden ze het allerbeste, toch?
Maar wat is de oogst van overbeschermend opvoeden?
Een kind dat nooit ‘nee’ hoort, nooit wacht, nooit faalt, nooit zijn eigen fout herstelt, dat kind leert geen kracht. Het leert dat het overal recht op heeft (dat het bevoorrecht is). Een kind dat nooit heeft leren samenspelen, samenwerken of in een team spelen, zal niet goed kunnen samenwerken.
Kinderen die het uitschreeuwen
· Menen dat je overal recht op hebt, zegt: de wereld is mij comfort verschuldigd.
· Gebrek aan vaardigheden zegt: iemand anders doet het wel voor mij.
· Ongezond schreeuwen zegt: ik weet niet hoe ik frustraties moet hanteren, dus explodeer ik.
Dat schreeuwen is geen rebellie. Het is machteloosheid.
Een kind dat nooit heeft mogen worstelen, heeft nooit spieren van geduld (sabr), probleemoplossend vermogen, samenwerking en emotionele regulatie gekweekt. Wanneer het leven dan eindelijk eens terugduwt – en dat zal het zeker doen – dan stort het wereldje van het kind in. Dan schreeuwt het. Dan geeft het iedereen de schuld. En wil het niet naar zichzelf kijken. Uit pure onmacht. Groeien doe je doordat je uit je comfortzone wordt getrokken.
Als ouders willen we onze kinderen beschermen tegen ontbering. In plaats daarvan maken we ze gevangenen van hun eigen kwetsbaarheid.
Zonder donaties kunnen we niet blijven bestaan. Steun je ons met een maandelijkse donatie? Als tien mensen ons steunen met 5 euro per maand, kunnen wij onze schrijvers een kleine financiële vergoeding geven. Meer of minder mag ook. Dat Allah je moge belonen!
Tegenslagen maken ons sterker
Wat zegt de islam over tegenslagen? Allah zegt in de Koran:
“En Wij zullen jullie zeker beproeven met iets van angst, honger, verlies van bezit, levens en vruchten…” (Koran, 2:155)
Beproevingen zijn geen straffen. Het zijn trainingen. Allah stuurt geen tegenslag om ons te breken. Hij stuurt het om ons te bouwen. En dichter naar hem toe te laten trekken.
De Profeet Mohammed ﷺ (vrede zij met hem) zei:
“Een sterke gelovige is beter en geliefder bij Allah dan een zwakke gelovige, en in beiden zit goed.” (Sahieh Moeslim)
Die kracht is niet alleen fysiek. Het is kracht van geloof, geduld en veerkracht. Eigenschappen die alleen gesmeed worden in moeilijkheden, niet in tijden van comfort.
Een kind alles geven, is een kind veel ontnemen
Wanneer je een kind alles geeft voordat het erom vraagt, ontneem je het vele zaken. In de islam dient het kind twee dingen te leren:
1. Doe’a (smeekbede) Het kind leert nooit Allah te vragen omdat het nooit iets nodig heeft.
2. Sabr (geduld) Het kind leert nooit te wachten omdat het nooit hoeft te wachten.
Moderne pedagogiek bevestigt dit.
Veerkracht: sterker worden door tegenslagen
De psycholoog Kathryn Hecht stelt dat het beloven van comfort aan kinderen hen juist kwetsbaar maakt. Ze baseert zich op exposuretherapie: de enige manier om angst te overwinnen is er op een veilige manier aan blootgesteld te worden. Een kind dat leert dat het een moeilijke taak aankan, ontwikkelt de overtuiging: ik kan moeilijke dingen aan.
Dat is precies wat islamitische pedagogiek altijd al zei: tarbiyah (opvoeding) is niet het weghalen van obstakels, maar het leren overwinnen ervan.
Bekende pedagogen zoals Rudolf Steiner en Maria Montessori benadrukten ook: een kind heeft uitdaging nodig, geen overmatige hulp. Montessori sprak over “help mij het zelf te doen” niet: doe het voor mij.
En de hedendaagse pedagogiek van veerkracht (Ann Masten, Michael Ungar) laat zien: kinderen worden sterk door omgaan met tegenslagen, niet door het vermijden ervan. Heb je een probleem met iemand, dan praat je het uit. Je loopt niet weg.
Verwijder niet elke steen op het pad
Wil je een kind opvoeden dat het leven aankan? Een kind dat zelfvertrouwen heeft en een eigen mening die het kan verwoorden en verdedigen. Een kind dat anderen respecteert en die er door samenwerking uit wil komen? Stop dan met het verwijderen van elke steen die op zijn pad komt.
Laat het kind:
· Wachten op wat het wil (leert zelfbeheersing)
· Falen bij iets (leert nederigheid en inspanning)
· Zijn eigen rommel opruimen (leert verantwoordelijkheid)
· ‘Nee’ horen (leert dat de wereld niet om het kind draait)
· Zich vervelen (leert creativiteit en initiatief) want hoe vaak zegt je kind niet: “Ik weet niet wat ik moet doen”? Verzin dan maar wat.
Ergens mee worstelen is een geschenk
En vooral: laat het kind zien dat jij zelf ook soms worstelt met waardigheid.
Wanneer het ziet dat jij doe’a doet tijdens tegenslag, dat je vertrouwen in Allah houdt wanneer dingen stuklopen, en dat je glimlacht nadat je iets verloren hebt, dan leert het dat worstelen geen vloek is. Ergens mee worstelen is een geschenk. Dan ontwikkelt het kind veerkracht. Het is een pad naar Allah.
Kijk jezelf daarom eens aan in de spiegel en stel jezelf de volgende confronterende vragen en geef eerlijk antwoord:
Jij hebt je gezondheid, je tijd en je rust opgeofferd om je kind comfort te geven. Je wilde dat je kind het beter zou krijgen dan jij. Wat is het resultaat van jouw opoffering?
Is het een dankbaar kind?
– Zo ja, het waardeert wat het krijgt. Al is het iets kleins.
– Zo nee, het klaagt over wat het niet heeft.
Is het kind bekwaam?
– Ja, het lost eigen problemen op of bespreekt ze en denkt in oplossingen.
– Nee, het klopt bij je aan voor elk klein probleem en vraagt jou om het op te lossen.
Is het kind kalm?
– Ja, het kan ‘nee’ verdragen. Het kind is snel te kalmeren. Het is wel verdrietig, maar laat zich niet kisten en is in staat om een plan te bedenken.
– Nee, het schreeuwt wanneer het leven ‘nee’ zegt, geeft op, en roept: “Iedereen krijgt het, iedereen heeft het, behalve ik! Ik ben benadeeld.”
Als het antwoord op één of meerdere vragen het alarmerende antwoord is, dan heeft jouw offer je kind niet geholpen. Het heeft je kind alleen maar geschaad.
Angst vermomd als liefde
Het is niet de vriendelijkheid die het karakter van kinderen kapotmaakt.
Vriendelijkheid is een islamitische deugd. De Profeet ﷺ was zachtaardig.
Wat het karakter van kinderen wel kapotmaakt, is overbescherming.
Overbescherming is geen vriendelijkheid. Het is angst vermomd als liefde. Het is het vermijden en weghalen van elke worsteling, elke teleurstelling, elke kans om te vallen en weer op te staan.
- Vriendelijkheid zegt: “Ik help je en troost je als je vastloopt, maar je moet het zelf proberen. We kunnen er wel over praten.”
- Overbescherming zegt: “Jij mag nooit vastlopen, ik doe het wel voor je.” Heeft je kind zijn broodtrommel voor de zoveelste keer vergeten? Je kind weet dat jij toch wel weer iets gaat regelen zodat het kan eten.
Overbescherming maakt je kind niet ‘wakker’, maar zwakker.
Stop met de sabotage door overbescherming.
Pretty little Japanese girl holding fathers hand. Dark-haired daughter walking on beach with dad. Family, vacation concept
Het allerbeste voor je kind
Wat kun je doen als je het allerbeste voor je kind wil?
Het meest liefdevolle is je kind voorbereiden op het leven, niet beschermen tégen het leven.
Het leven zal je kind geen comfort beloven. Dus jouw opvoeding en jouw inzet kunnen dat ook niet.
Laat je kind worstelen. Laat het falen. Laat het wachten. Laat het huilen.
En wees er dan voor het kind! Niet om de worsteling weg te halen, maar om het kind te leren hoe het die worsteling kan omzetten in kracht. En de innerlijke strijd in zelfvertrouwen.
Want een kind dat nu sabr leert in kleine dingen, zal later imaan hebben in de grote dingen.
En dat kind zal je eeuwig dankbaar zijn. Niet omdat je het alles gaf, maar omdat je je kind sterk genoeg maakte om zich in deze wereld staande te houden.
De Profeet ﷺ heeft gezegd: “Niemand heeft een geschenk gekregen dat beter en ruimer is dan geduld.” (overgeleverd door Boekharie en Moeslim)
“En zoek hulp bij geduld en gebed. Waarlijk, dat is zwaar, behalve voor de nederigen.” (Koran, 2:45)
